Klinische luchtwegaandoeningen bij jongvee vormen al jarenlang een belangrijke oorzaak van ziekte en sterfte in de melkvee-, vleesvee- en kalverhouderij.
Luchtwegproblemen zo snel en adequaat mogelijk behandelen is hetgeen dat in de praktijk dan ook massaal wordt gedaan. Maar we weten allemaal dat het succes hiervan wisselend is. De problemen verdwijnen meestal niet helemaal en komen vroeg of laat (bij stress of een verhoogde infectiedruk) terug. Bovendien zorgen de subklinische of ‘verborgen’ gevallen ervoor dat pneumonie een blijvende uitdaging vormt.
De detectie van pneumonie blijft een uitdaging
De diagnostiek van pneumonie bij kalveren start in de praktijk met een klinisch onderzoek. Bij het klinisch onderzoek, wordt aandacht besteed aan symptomen zoals hoesten, neusuitvloeiing, verhoogde ademhalingsfrequentie, koorts, verminderde eetlust en algemene conditie. Klinische scorekaarten, zoals de ‘Wisconsin Respiratory Scoring Chart’, kunnen hierbij van hulp zijn.
De valkuil bij het gebruik van deze kaarten is dat ze afhankelijk zijn van zichtbare klinische symptomen, waarmee subklinische gevallen gemist worden (kan oplopen tot 30%). Pas wanneer de klinische bevindingen daar aanleiding toe geven, worden aanvullende onderzoeken ingezet om de etiologische agentia op te sporen.
Voor de diagnostiek van infecties van de lagere luchtwegen wordt vaak een non-endoscopische bronchoalveolaire lavage (nBAL/longspoeling) uitgevoerd. Met behulp van deze nBAL krijgen we informatie over de aanwezigheid van ontstekingscellen en ziekteverwekkers als bacteriën, virussen en schimmels.
Minder invasief, maar ook nuttig, is het nemen van diep nasopharyngeale swabs (DNPS) voor microbiologisch onderzoek. Studies hebben aangetoond dat diep nasopharyngeale swabs en longspoelingen dezelfde capaciteit hebben om de voornaamste bacteriële veroorzakers als Mannheimia haemolytica, Pasteurella multocida en Mycoplasma bovis op te sporen. Mannheimia haemolytica, Pasteurella multocida, and Mycoplasma bovis.
Voor virale infecties ligt het iets anders. Virale infecties als Bovine respiratory syncytial virus (BRSV) en Parainfluenza –3 virus (PI3) kunnen gemakkelijker worden opgespoord met behulp van een longspoeling, terwijl bovine coronavirus (BCoV) gemakkelijker zal kunnen worden gedetecteerd uit diep nasopharyngeale swabs.
Aangezien het in de meeste gevallen onduidelijk is welke ziekteverwekkers primair zijn, lijkt een combinatie van zowel DNPS als nBAL monsters relevant om de gevoeligheid van de diagnostische procedure te vergroten.
Longechografie en zijn additionele waarde
In de wetenschappelijk literatuur wordt meer en meer ook het uitvoeren van longechografie aanbevolen.
Met echografie kunnen afwijkingen zoals longconsolidaties, pleurale veranderingen en abcessen in beeld worden gebracht, zelfs wanneer klinische symptomen beperkt aanwezig zijn. Hierdoor ontstaat een completer beeld van zowel de oorzaak als de ernst en uitgebreidheid van de longschade.
Bovendien kan longechografie aan het dier worden uitgevoerd zonder sedatie en levert het onmiddellijk resultaten op. Hierdoor, vormt het een waardevolle aanvulling op nBAL of DNPS voor zowel diagnostiek als opvolging van het ziekteverloop en de behandeling.
Praktische conclusie
Longontsteking bij kalveren blijft een aandoening met grote dierenwelzijns- en economische gevolgen.
Voor een correcte etiologische diagnose van pneumonie zijn een broncho-alveolaire lavage en/of het nemen van diep nasopharyngeale swabs vaak onmisbaar. Maar ook longechografie verdient zeker een plaats in deze rij van diagnostische middelen omdat je daarmee vroege, subklinische longlaesies kunt opsporen nog vóór er duidelijke klinische symptomen zijn.
Wil u meer info over diagnostiek of longechografie, neem dan contact met ons op via [email protected].
Chris Cornelis
Technical Support Dierenarts Herkauwers
