Als (rundvee)dierenarts houden we van duidelijkheid. We werken met protocollen, bedrijfsbehandelplannen, vaccinatieschema’s, enzovoort. Deze strakke aanpak geeft ons, en ook de veehouder, structuur en houvast. Maar niet altijd is een protocollaire aanpak mogelijk.
Neem nu bijvoorbeeld het behandelen van Udder Cleft Dermatitis (UCD). UCD is een veelvoorkomende huidaandoening bij melkkoeien ter hoogte van de overgang van de uier naar de buikhuid of tussen de voorspenen. Deze wordt gekenmerkt door milde beschadigingen van de huid, maar soms ook met erge weefselnecrose en een etterige stinkende afscheiding. De prevalentie in de groep wordt door veehouders meestal onderschat, omdat mildere laesies vaak niet worden opgemerkt. Zeker op bedrijven waar koeien met de robot worden gemolken en dus geen dagelijkse inspectie van de uier plaatsvindt, kunnen de letsels al ernstig zijn voor ze worden ontdekt. Onnodig te zeggen dat de huiderosies en -ulceraties bij UCD leiden tot ongemak en pijn, wat ten koste gaat van het welzijn van de koeien. Het is nog niet eenduidig aangetoond of UCD een lagere melkproductie veroorzaakt; het staat wel als een paal boven water dat ernstige letsels met exsudaat een negatieve invloed op de melk hygiëne hebben.
Gedurende enkele jaren is UCD in opmars. De exacte etiologie of pathogenese van UCD is nog niet volledig begrepen, maar men is het er meer en meer over eens dat het multifactorieel en poly bacterieel is. Het vermoeden is dat de aandoening ontstaat als een gevolg van een opportunistische anaerobe bacteriële infectie na beschadiging van de huid. En dat is ook wat wij zien bij de monsters die door ons laboratorium RIPAC-LABOR GmbH veelvuldig worden onderzocht. Opvallend daarbij is dat op bedrijfsniveau herhaaldelijk dezelfde kiemen uit verschillende monsters worden gekweekt. Trueperella pyogenes en Bacteroides pyogenes zijn vaak gevonden anaerobe kiemen.
Veehouders willen deze aandoening graag aanpakken op een constructieve manier, en willen deze ellende liever niet op hun bedrijf. Alles staat met het tijdig herkennen en behandelen van de letsels. De praktijk toont aan dat de uitdaging bij de behandeling van UCD ligt in de praktische haalbaarheid om een product vaak genoeg en lang genoeg toe te passen om effectief te zijn. Omdat het behandelen van het letsel heel wat doorzettingsvermogen en wilskracht van de veehouder vraagt, is de kans op therapiefalen groot.
Ook voor deze aandoening geldt: voorkomen is beter dan genezen. Maar hoe deze aandoening te voorkomen? Een goede hygiëne op het bedrijf, maar ook het fokken van koeien met ondiepere uiers, kan effectief zijn om de prevalentie van UCD in de kudde te verminderen. De aandoening voorkomen door vaccinatie is niet mogelijk omdat er geen commerciële vaccins op de markt zijn.
Kortom, deze aandoening vraagt om maatwerk. Óf het lef om een andere aanpak uit te proberen.
Wilt u graag sparren over de aanpak van UCD of andere aandoeningen die door RIPAC-LABOR GmbH kunnen worden gediagnosticeerd, neemt u dan vooral contact met ons op via [email protected].
Chris Cornelis
Technical Support Dierenarts Herkauwers
